چینه ‏نگاری سنگی، پتروگرافی و زمین‌شیمی عناصر کمیاب ماسه‎سنگ ‏های بخش میانی سازند قرمز بالایی در منطقه حمزه‎‎لو (شمال ‏باختر زنجان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زنجان، زنجان

10.22084/psj.2020.19230.1206

چکیده

در این پژوهش، ماسه‌سنگ‌های بخش میانی سازند قرمز بالایی در فاصله 70 کیلومتری شمال‌باختر زنجان مورد مطالعه قرار گرفته است. بخش میانی سازند قرمز بالایی 945 متر ستبرا داشته و به 4 بخش تقسیم می‌گردد. این بخش‎ها شامل تناوب واحدهای تبخیری و مارن‏های سبز با میان‌لایه‎های ژیپس‎دار با ستبرای 300 متر، تناوب مارن‎های قرمز با میان‏لایه‏های ماسه‏سنگی قرمز و خاکستری رنگ و میکروکنگلومرا با ستبرای 355 متر، تناوب مارن‏های قرمز و سبز با میان‌لایه‏های ماسه‏سنگی خاکستری و قرمز رنگ با ستبرای 150 متر و تناوب مارن‎های سبز-خاکستری با میان‏لایه‏های ژیپس با ستبرای 140 متر می‌باشند. ماسه‌سنگ‌ها عمدتاً دربرگیرنده انواع خُرده‌سنگ‌های رسوبی، دگرگونی و آتشفشانی، کوارتزهای عمدتاً تک بلوری با خاموشی مستقیم و به میزان کمتر فلدسپات عمدتاً از نوع ارتوز می‌باشد و در فضای بین این ذرات، سیمان کربناته و به میزان کمتر ماتریکس شناسایی شده است. ماسه‌سنگ‌ها از نوع فلدسپاتیک لیت‌آرنایت و به میزان کمتر لیت‌آرنایت (عمدتاً چرت آرنایت) بوده و بلوغ بافتی، این ماسه‏سنگ‏ها عمدتاً به‏صورت نیمه‏بالغ تا بالغ می‏باشند. لایه‌های میکروکنگلومرایی نیز از نظر ترکیب سنگ‌شناسی مشابه با ماسه سنگ‌ها بوده و به صورت کنگلومرای خارج سازندی، ارتوکنگلومرا (ماتریکس کمتر از 15 درصد) و از نوع چند منشأیی تقسیم بندی می‌شوند. براساس اجزای اصلی تشکیل‌دهنده و نتایج آنالیزهای ژئوشیمیایی، جایگاه تکتونیکی این ماسه‌سنگ‌ها مناطق برخوردی و کوهزایی با چرخه مجدد است. همچنین با توجه به داده‎های به‎دست آمده در این تحقیق، سنگ مادر ماسه‌سنگ‌ها بیشتر مربوط به سنگ‌های آذرین حدواسط تا فلسیک بوده که در زمان رسوبگذاری تحت تأثیر آب و هوای نیمه‌خشک قرار داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lithostratigraphy, petrography and minor elements geochemistary of the middle part sandsonte of the Upper Red Formation in the Hamzelou region (NW Zanjan)

نویسندگان [English]

  • A. Ghasemlou
  • A. Zohdi
  • H. Kouhestani
  • M. A. Mokhtari
چکیده [English]

In this reaserch, the sandstones belong to the middle parts of the Upper Red Formation in the Hamzelou region, 70 Km NW of Zanjan, has been studied based on sedimentology and elemental geochemistary. The Upper Red Formation in the Hamzelou region has a 945 m thickness and is divided into four parts. These parts from button to top of the formation consist of the alteration of evaporite units and green-marl with interbedded of the gypsum (300 m); the alternation of red-marl with the layers of red and grey-sandstone and micro-conglomerate (355 m); the alternation of red and green-marl with interbedded of the grey and red-sandstone (150 m); the alternation of green-grey marls with interbedded of the layers of gypsum (140 m). These sandstones contain different types of the rock fragmensts such as sedimentary, metamorphic and minor amount of volcanic, monocrystalline quartz with straight extinction and finally feldspar manily orthoclase types with a less frequency. Carbonate cements and matrix are also visible between the grains. These sandstones represent manily a feldspathic-litharenite and litharenite composition with submature to mature in terms of textural maturity. The micro-conglomerate layers are similar in composition to sandstones and classified as an extra-formational conglomerate, ortho-conglomerate and polymictic conglomerate. The tectonic setting of these sandstones is related to collision and recycled orogenic. Also, according to the obtained data in this research, the source rocks of these sandstones are intermediate to felsic igneous rocks, which were influenced by semi-arid climates duirng the deposition.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lithostratigraphy
  • geochemistary
  • tectonic setting
  • Upper Red Formation
  • Zanjan

دوره 8، شماره 15
بهار و تابستان 1399
صفحه 65-77
  • تاریخ دریافت: 08 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری: 09 اسفند 1398
  • تاریخ پذیرش: 26 اسفند 1398