ریخت‌شناسی، ژئوشیمی و پیدایش تراورتن های وابسته به گسل در تاقدیس آران، آوج، جنوب استان قزوین

نویسندگان

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

10.22084/psj.2020.3367

چکیده

نهشته تراورتنی بی‌آب و پل اروان در محل تاقدیس آران، شمال شهرستان آوج و در جنوب استان قزوین قرار دارند. یک برش از توده تراورتنی در حال ساخت پل اروان و دو برش از تراورتن بی‌آب مورد بررسی قرار گرفت. ریخت‌شناسی نهشته‌ها در هر دو منطقه از نوع آبشاری بوده که تحت تاثیر گسل‌های منطقه قرار دارند. بر پایه ویژگی‌های ظاهری چهار لیتوتایپ لامینه‌ای، حباب پوشش‌دار، گیاهی و درختواره‌ای (دندریتی) در منطقه شناسایی شد. فابریک میکریتی با آلوکم‌های پلوئیدی مهمترین فابریک بوده و انحلال و سیمانی شدن از مهمترین فرایندهای دیاژنزی تراورتن در منطقه می‌باشد. بر پایه یافته‌های آزمایش XRD از 5 نمونه تراورتنی منطقه، کلسیت در منطقه بی‌آب، و کلسیت و آرگونیت در پل اروان کانی اصلی تشکیل دهنده می­باشند. کانی‌های آواری ایلیت، کلریت و هماتیت نیز به مقدار کمی مشاهده می‌شود که خاستگاه آن‌ها از لایه‌های میوسن بالایی و پلیوسن موجود در زیر توده تراورتن می‌باشد. با توجه به یافته‌های ICP-OES از 16 نمونه تراورتنی، کلسیم دارای بیشترین غلظت و منیزیم، سدیم، آهن و استرانسیم به مقدار کمتر در نمونه‌های تراورتن وجود دارند. مقدار این عناصر در تراورتن پل اروان بیشتر از منطقه بی‌آب است و به حضور سیانوباکتری‌ها، فعال بودن چشمه تراورتن‌ساز و رسوب آراگونیت مرتبط است. یافته‌های هیدروژئوشیمی آب چشمه‌ها نشان از عبور آب چشمه از لایه‌های نمکی در منطقه و نهشته شدن کربنات کلسیم از آب شور می‌باشد. گسل‌ها و شکستگی‌ها نقش مهمی در نفوذ آب به اعماق بیشتر و تعامل آب با لایه‌های زیرزمینی منطقه ایفا می‌کنند. تیپ آب هر دو چشمه از نوع کلرورکلسیک می‌باشد، این موضوع اختلاط آب‌های بیکربناته و آب شور و تبادل کاتیونی معکوس بین آب‌های شور و کربنات سنگ‌های اطراف را نشان می‌دهد. هدف این پژوهش مقایسه نهشته تراورتنی بی‌آب و پل اروان در دو سوی تاقدیس آران و نقش محیط رسوبی در تعیین ویژگی‌های نهشته تراورتنی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Morphology, geochemistry and genesis of fault-related travertines in the Aran Anticline (Avaj area), Qazvin Province, NW Iran

نویسندگان [English]

  • B. Rafie
  • H. Mohseni
  • S. Rahmani
  • S. Ghazanfari
چکیده [English]

Biab travertine and the Pole-Arvan travertine deposits are located in anticline Aran, north of Avaj city and in the south of Qazvin Province. One section of the Pole-Arvan travertine the forming quarry body and two sections of the Biab travertine were examined. The deposits morphologically are cascading in both regions, which is affected by faults in the region.  According to the physical characteristics, four lithotypes have been identified, including laminar, coated bubbles, vegetative and dendritic. Micritic fabric with Peloidal allochems has been the most important fabric, and also dissolution and cementation are among the most important diagenetic processes in the region's travertine.   Based on the results of XRD analysis, calcite in Biab region, and calcite and aragonite in the Pole-Arvan are the main minerals. It also contains small amounts of illite, chlorite, and hematite minerals, which are originated of layers of upper Miocene and Pliocene under travertine. According to the results of ICP-OES analysis, there is the highest concentration of calcium and lower amounts of magnesium, sodium, iron and strontium in travertine samples. The amount of these elements in the Pole-Arvan travertine is higher than in the Biab region and is related to the presence of cyanobacteria, the activation of the travertine springs and the deposition of aragonite.
The hydrogeochemical results of this water indicate the passage of spring water through the salt layers of the region and the deposition of travertine from saline water. The water type is both Chlorocalcite, which is the result of a mixture of bicarbonate and salt water, reverse cation exchange between saline water and carbonate surrounding rocks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • travertine
  • lithotypes
  • hydrogeochemy
  • Avaj region
  • Qazvin Province

دوره 8، شماره 15
بهار و تابستان 1399
صفحه 94-116
  • تاریخ دریافت: 27 اردیبهشت 1399
  • تاریخ بازنگری: 14 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 07 تیر 1399