بررسی منشاچشمه شوراب و مکانیسم تشکیل نهشته های میکروبی تراورتن- توفا در گردنه گدوک - جاده فیروزکوه – ایران

نویسندگان

دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران

10.22084/psj.2020.20775.1232

چکیده

چشمه تراورتن ساز شوراب در فاصله‌ی 140 کیلومتری شرق تهران و در ابتدای گردنه گدوک در مرز استان‌های تهران و مازندران قرارگرفته است. این چشمه از شکستگی‌ها و زهکشی‌های موجود از سازند باروت در تونل قطار منشأ می‌گیرد. با توجه به زمان تشکیل نهشته‌ها، دو گروه تفکیک گردید: گروه اول نهشته‌های که امروزه در حال تشکیل و شکل‌گیری هستند و اکثراً دارای رنگ‌های متنوع بوده و گروه دوم نهشته‌های قدیمی و فسیل‌شده که عمدتاً در مجاورت مسیر راه‌آهن و در کنار نهشته‌های جدید در غرب روستا قرار دارد و بیشتر کرم‌رنگ می‌باشد. سن تشکیل این نهشته‌های جدید کمتر از صدسال می‌باشد. مورفولوژی و نهشته‌های رسوبی به فرم‌های آبشاری، لایه‌ای می‌باشد. در این مطالعه تعداد 25 نمونه از تراورتن ها و توفاهای در حال تشکیل از مظهر چشمه تا رسیدن چشمه به رودخانه و نیز از نمونه‌های قدیمی به‌منظور تعیین بافت میکروسکوپی و تعیین ترکیب شیمیایی نمونه‌برداری سطحی انجام شد. انواع تراورتن ها و توفاها بر اساس مورفولوژی و محیط تشکیل در منطقه شامل، 1- تراورتن با مورفولوژی آبشاری (Waterfall travertine)، 2- تراورتن با مورفولوژی لایه‌ای و 3- توفای آهکی یا فریم ستون فیتوهرمی (Calcareous Tufa or Framestone phytoherm) است. با توجه به نتایج پتروگرافی مقاطع منجر به شاسایی چهار نوع لتیوفاسیس با توجه به مورفولوژی‌های رایج در مقیاس روی زمین و نمونه‌های دستی در نهشته‌های تراورتن چشمه شوراب شناسایی شد که شامل: 1- لتیوفاسیس باندستون رفتی: Lithofacies raft boundstone؛ 2- لیتوفاسیس جلبکی؛ 3-لیتوفاسیس باندستون لامینه ایLithofacies Crystalline crusts و 4- لیتوفاسیس باندستون بوته‌ای گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The mechanisms of travertines and tufa formation of Shurab Spring Gadook Gorge, Firuzkuh Road - Iran

نویسندگان [English]

  • M. Ranjaran
  • N. Bashiri
  • M. Hosseinzadeh
چکیده [English]

Shurab travertine spring is located 140 km the east of Tehran and at the beginning of the Gadook Gorge on the border of Tehran and Mazandaran provinces. The carbonate deposits are divided into two main categories: the first group of deposits that are forming at present time (active): and mostly of different colors such as red, yellow and orange, the second group of old (fossilized) deposits mainly adjacent to the railway line and is mostly cream colored. The age of these deposits is less than 100 years old. This spring originates from the fractures and drainage of the Barut Formation in the train tunnel. The morphology and sedimentary deposits in the cascade forms are layered. In this study, 25 samples of travertines and tufas were used for determination of texture and chemical composition. Types of travertines and tufas based on morphology and environment in the stack include 1- waterfall travertine 2- travertine with layered morphology and 3- calcareous tufa or framestone phytoherm. Also, according to the petrographic results of four types of lithofacies, according to the characteristic morphologies on the ground scale and hand specimens in the travertine deposits of the saltwater travertine were identified which include: 1- lithofacies raft boundstone; 2- lithofacies algae; 3- lithofacies crystalline crusts and 4- lithofacies Bandstone shrubs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Microbial
  • travertine
  • Tufa
  • Geochemistry
  • Lithofacies

دوره 8، شماره 15
بهار و تابستان 1399
  • تاریخ دریافت: 04 اردیبهشت 1399
  • تاریخ بازنگری: 09 تیر 1399
  • تاریخ پذیرش: 26 شهریور 1399