ارزیابی فرسایش خاک و تولید رسوب با به‌کارگیری مدل MPSIAC و GIS در حوضه آبریز عشق آباد– سوله (جنوب باختر قوچان)

نویسندگان

1 دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

2 استاد دانشگاه

3 دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سیناد، همدان، ایران

5 دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سیناد، همدان، ایران

چکیده

فرسایش خاک در حوضه آبریز و رسوبزایی حاصل از آن یکی از مشکلات اصلی محیطی در ایران است. هدف از این مطالعه استفاده از مدل MPSIAC و کاربرد GIS به منظور به کمینه رساندن خطاهای احتمالی در ارزیابی فرسایش خاک و رسوبزایی در حوضه آبریز عشق آباد – سوله است. ناحیه مورد نظر در جنوب باختر قوچان قرار دارد و دارای مساحت 365/81 کیلومتر مربع و شکلی کشیده است. این حوضه در زون بینالود قرارگرفته و دارای توالی نسبتاً ستبری از سنگهای رسوبی و آتشفشانی است. لایه های اطلاعاتی مدل MPSIAC متشکل از 9 فاکتور موثر در فرسایش و رسوبزایی حوضه آبریز است که بوسیله رقومی شدن و رده بندی اطلاعات پایه در برنامه GIS تهیه شدند. از مجموع لایه های اطلاعاتی بدست آمده نقشه نهایی فرسایش تهیه شد. نتایج مدل MPSIAC نشان می دهد که 79/46% معادل 1751/3807 هکتار در رده IV رده بندی فرسایش با رسوبزایی زیاد و 2/53% معادل 3249/4329 هکتار در رده III با رسوبزایی میانگین طبقه بندی می شود. میانگین تولید رسوب بر اساس مدل MPSIAC به ترتیب 04/5 تن در هکتار و 844/2 تن در هکتار محاسبه شد. مقایسه میانگین رسوب تولیدی در حوضه با میانگین داده های نزدیکترین ایستگاه رسوب سنجی نتایج قابل قبولی را بدست می دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Soil Erosion and Sediment Yield Using MPSIAC Model and Application GIS in Eshghabad-Sule Watershed (SW of Quchan)

نویسندگان [English]

  • samira taghdisi 1
  • yaghub nasiri 1
  • Mohamad Hosein Mahmudy Gharaie 2
  • Asadolah Mahboubi 3
  • Mohammad Khanehbad 4
  • Mostafa Sedaghatnia 4
  • E. Paseban 5
1 Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Gonabad, Gonabad, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
4 Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Soil Erosion and Sediment Yield is one of the main environmental problems in watersheds of Iran. The purpose of this study is using MPSIAC model and application of GIS to minimize the probable errors in soil erosion evaluation and sediment yield in Eshghabad-Sule watershed. This area is located in the southwest of Quchan, and it has 81.365 km2 area and elongate form. This basin is located in Binaloud structural zone, and it has relatively thick sequence of volcanic and sedimentary rocks. Data layers of MPSIAC model are comprised of nine effective factors in erosion and sediment yield in the watershed that were obtained by digitalizing and classifying the basic information data in GIS program. The final erosion map was obtained from all information layers. The results of MPSIAC model indicated that 46.79% (3807.1751hec) was classified at IV class with high sedimentation and 53.2% (4329.3249 hec) was classified at class III of erosion category with medium sedimentation. Mean sediment yield was calculated as 5.04 and 2.844 ton/hec by MPSIAC model, respectively. The comparison of mean sediment in this watershed with mean data from the nearest hydrometery station is get acceptable results.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Erosion
  • Sediment yield
  • GIS
  • MPSIAC model