مطالعه پراکندگی تعدادی از فلزات سنگین در خاک‌های اطراف روستای داشکسن (قروه، استان کردستان)، ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

روستای داشکسن در جنوب‌­خاوری استان کردستان قرار دارد. هدف از مطالعه حاضر برآورد شدت آلودگی آرسنیک، سرب، نیکل، روی، و کروم ناشی از فعالیت معدن­کاری در محدوده روستای داشکسن می­باشد. جهت انجام کار ابتدا از منطقه بازدید شد و از خاک نمونه­برداری صورت پذیرفت. نتایج آنالیز فیزیکو شیمیایی نشان داد که میزان pH خاک در زمره خاک­های خنثی است. هم­چنین بررسی میزان هدایت الکتریکی نشان داد که خاک دارای کیفیت خیلی خوب از لحاظ شوری است. از لحاظ ظرفیت تبادل کاتیونی به طور تقریبی با میانگین 16/15 میلی­اکی­والان قرار دارد و درصد مواد آلی نمونه­ها دارای میانگین 73/4 درصد بوده است. دانه سنجی رسوبات نشان داد که بافت خاک­های منطقه متوسط تا دانه­ریز و در حد ماسه، سیلت و رس است و اغلب در محدوده ماسه­های گلی قرار گرفته­اند و جورشدگی آن­ها بسیار ضعیف می­باشد و درصد پایینی از کربنات کلسیم هستند. جهت ارزیابی شدت آلودگی خاک از شاخص­های زیست­محیطی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج ضریب آلودگی نشان داد که آلودگی شدید تا متوسط در منطقه وجود دارد. بیش­ترین ضریب آلودگی مربوط به عنصر سرب (80/9) است. نتایج ضریب غنی­شدگی نشان داد که بیش­ترین ضریب غنی­شدگی مربوط به عنصر سرب (47/3) است. نتایج شاخص زمین انباشت برای عناصر نشان داد که بعضی نمونه­ها در گروه به شدت آلوده تا آلودگی زیاد قرار می­گیرند. مقدار شاخص پتانسیل خطر زیست محیطی نشان داد که در نمونه­ها، آرسنیک و سرب در محدوده خطر زیست­محیطی خیلی بالا است. در تمامی نمونه­های خاک بار آلودگی بالاتر از عدد 1 به دست آمده است که نمایان­گر این امر است که منطقه مورد مطالعه تحت تأثیر غلظت­های غیرعادی قرار گرفته است. براساس شاخص درصد عامل انسان­زاد، بیش­ترین اثر بر آلودگی عنصر سرب می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of some heavy metal dispersion in soils around Dashkasan village, Ghorveh, Kurdestan Province, Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Maanijou 1
  • Mahsa Karami 2
1 Bu-Ali Sina University, Department of Geology, Faculty of Science, Shahid Fahmideh Street, 65174-4161, Hamedan, Iran
2 Dept. of Geology, Bu-Ali Sina University, Hamedan
چکیده [English]

Dashkasan village is in the southeastern part of Kurdestan Province. The purpose of this study is to determine the contamination of As, Pb, Ni, Zn and Cr by mining activities in the soil of the village of Dashkasan. The results of physicochemical analysis of soil samples showed that the soil pH is in the range of the neutral soils. In terms of cation exchange capacity, it is approximately in average of 15.16 mEq, and the weight percentages of organic matter in the samples are in average of 4.73. Granulometry showed that in general the soils of the region are medium to fine grained and in the range of sand, silt and clay and are often in the range of mud sand. They are poorly sorted and have low content of calcium carbonate. Environmental indicators were used to assess the amounts of soil contamination. The results of the contamination factor in the area of Dashkasan village showed that there is pollution in the most samples. The highest contamination factor is related to the element lead (9.80). The highest enrichment coefficient is related to the element lead (3.47). The results of geo-accumulation index of lead showed that some samples are in the high-contaminated to very high-contaminated group. Biohazard factor and biohazard potential showed that arsenic and lead the range of environmental risk is very high in the samples. In all soil samples collected in the area of Dashkasan village, the pollution load is higher than 1, which indicates that the study area has been affected by abnormal concentrations. On the basis of anthropogenic factor, the highest contamination is related to Pb.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Heavy metals
  • Geochemistry
  • Soil contamination
  • Dashkasan (SariGunai)