پتروگرافی و ژئوشیمی دولومیت های سازند الیکا در برش زال جلفا، شمال غرب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

سازند الیکا در برش زال واقع در جنوب جلفا شامل دو بخش سنگ آهکی و دولومیتی است. این سازند با ضخامتی در حدود 377 متر از 9 واحد مختلف رسوبی تشکیل شده است که دو واحد انتهایی آن با ضخامتی در حدود 78 متر دولومیتی است. تبدیل بخش سنگ آهکی به دولومیتی های ضخیم لایه به صورت تدریجی بوده و با حضور واحد سنگ آهک دولومیتی متوسط لایه مشخص می‌گردد. مطالعات پتروگرافی و آنالیز عنصری بخش دولومیتی این سازند نشان می‌دهد که دولومیت‌های این منطقه اکثراً از نوع اول و دولومیکرایت می‌باشند. بلورهای دولومیت توسط سیالات دریایی در طی تدفین کم عمق و در شرایط نسبتاً احیائی شکل گرفته‌اند و در طی فرآیند دولومیتی شدن ترکیب این سیالات تغییر نکرده است. نتایج حاصل از آنالیز XRD در نمونه‌های مختلف دولومیتی سازند الیکا حاکی از آن است که اغلب دولومیت‌های مورد مطالعه نزدیک به حالت استوکیومتریک بوده و مقدار مول درصد MgCO3 آنها بین 7/46 تا 4/50 درصد است. توالی دولومیتی شده سازند الیکا با توجه به اندازه ریز بلورهای دولومیت، حضور ذرات کوارتز در حد سیلت و نوارهای استروماتولیت احتمالاً در یک محیط دریایی کم عمق (سوپراتایدال تا اینتر تایدال) با شوری و تبخیر بالا نهشته شده است. حضور اائیدهای شعاعی و بافت‌های اولیه رسوبی به صورت لامیناسیون، مقادیر پایین Fe و Mn و همچنین مقادیر بالای Sr و Na تأییدی بر شرایط فوق است. میزان بالای سدیم در این دولومیت‌ها احتمالاً می‌تواند ناشی از وجود کانی‌های رسی بوده که حضور آنها توسط مطالعات SEM و XRD تأیید شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography and geochemnistary of the Elika Formation dolomites in Zal section, Julfa, NW Iran

نویسندگان [English]

  • M. Yaghoubi 1
  • A. Najafzadeh 2
  • A. Zohdi 3
  • R. Mahari 2
  • F. Khaleghi 2
چکیده [English]

Early to Middle Triassic carbonate sequences of Elika formation in Zal Section (South of Julfa, NW Iran), consist of two different lithology: limestone and dolomite. The thickness of this formation is about 377 m and contains nine different units. The two upper units (8 and 9) are mainly dolomites with thickness of 78 m. The transition between limestone and thick-bedded dolomite in this formation is gradual with the presence of medium-bedded dolomitic limestone lithology. Petrographic results and geochemical analysis clearly show that these dolomites are mainly type I (dolomicrite). Dolomite crystals formed in shallow burial environment (reduction conditions), which affected by marine fluids with little chemical change during dolomitization. The result of XRD analysis in different types of dolomites shows that most of the dolomites of the Elika formation are so close to stoichiometric state and the amount of Mol/Percent of MgCO3 in these dolomites are between 46.7 to 50.4. The Elika dolomites deposited in shallow marine environments (supratidal to intertidal) with high rate of evaporation and salinity, which led to form very fine dolomite along with some silt-sized quartz. The presence of ooid, primary sedimentary structures such as lamination, along with low amount of Fe and Mn and high amount of Na and Sr prove mentioned sedimentation situation. High amount of Na in these dolomites possibly indicate the presence of clay minerals, which identified by SEM and XRD studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Elika Formation
  • Triassic
  • Stoichiometry
  • Shallow burial
  • Julfa