دوفصلنامه رسوب شناسی کاربردی

دوفصلنامه رسوب شناسی کاربردی

معرفی پدیده‌های رسوبی مرتبط با زمین‌گردشگری دره راگه واقع در جنوب ­شرق رفسنجان، غرب کرمان: تاکیدی بر تحلیل رخساره‌های سنگی و محیط‌ رسوبی

نویسندگان
مصطفی جهانشاه‌پور 1
حامد زند مقدم 2
احمد عباس‌نژاد 3
1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
10.22084/psj.2024.30184.1462
چکیده
دره راگه در 30 کیلومتری جنوب­شرقی شهر رفسنجان قرار دارد. این دره توسط رودخانه گیودری بر روی مخروط‌افکنه قدیمی خود تشکیل شده است. رودخانه گیودری از ارتفاعات سرچشمه منشاء گرفته و پس از گذر از ارتفاعات وارد مخروطه­افکنه گیودری می‌گردد. مجموعه رخساره‌های گراولی مهم­ترین رخساره سنگی تشکیل دهنده توالی دره راگه محسوب می‌شود که اغلب طی جریان­های خرده‌دار و سیلاب­های صفحه‌ای در بخش­های بالایی و میانی مخروط‌افکنه تشکیل شده‌اند. به سمت پایین‌دست دره راگه رخساره‌های ماسه‌ای و گلی همراه با مجموعه رخساره‌های گراولی مشاهده می‌شوند که نشان از تاثیر جریان­های رودخانه‌ای در تشکیل آن­هاست. جریان دائمی رودخانه گیودری همراه با تکتونیک فعال منطقه سبب تغییر شکل مداوم در بستر و دیواره‌های دره شده است که از دیدگاه زمین‌گردشگری حائز اهمیت می‌باشند. پدیده‌های منحصر به فرد دره راگه را می­توان در سه دسته ساختارها و آثار فرسایشی، تنگه­ها و مجراهای آبی و سطوح ناپیوستگی تقسیم کرد. در این میان ساختارها و آثار حاصل از فرسایش­های آبی و بادی فراون­تر می‌باشد. از مهم­ترین این ساختارها می­توان به بدلندهای ستونی و مخروط‌های کله قندی، دودکش‌های جن و آثار ریزشی و واریزه‌ها اشاره کرد. معرفی و شناختن پدیدهای زمین­شناختی دره راگه می‌تواند در جذب گردشگر و همچنین ثبت ژئوپارک مفید واقع شود.
کلیدواژه‌ها
زمین‌گردشگری
دره راگه
رودخانه گیودری
مخروط‌افکنه

عنوان مقاله English

Presentation of the sedimentary phenomena related to geoturism of the Rageh Valley in the southeast of Rafsanjan, west of Kerman: Emphasis on the analysis of lithofacies and sedimentary environment

نویسندگان English

M. Jahanshahpour 1
H. Zand-Moghadam 2
A. Abbasnejad 3
1 M. Sc., student. Dept., of Geology, Faculty of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Assoc. Prof., Dept., of Geology, Faculty of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Prof., Dept., of Geology, Faculty of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده English

Rageh valley is located 30 km southeast of Rafsanjan city. This valley formed by Givdari River on an old alluvial fan. Givderi river originates from Sarcheshme mountains (part of Dehj-Sardoiyeh belt) and after passing through the mountains, it enters the Givderi alluvial fan. Gravel facies association are considered the most important lithofacies forming the Rageh Valley succession, which are often formed during the flow of debris flows and sheetfloods in the upper and middle parts of the alluvial fan. Downstream of Rageh Valley, sandy and mud facies along with gravel facies association are observed, that reflects the influence of river currents in their formation. The constant flow of this river along with the active tectonics of the region has caused continuous changes in the bed and walls of the valley, which are important from the point of view of geotourism. The unique phenomena of Rageh Valley can be divided into three categories: structures and erosions, gorges and waterways, and discontinuity levels. In the meantime, the structures and works resulting from water and wind erosion are more prominent. Among the most important of these structures, we can mention columnar mounds, sugar cones, elf chimneys, and debris. Introducing and knowing the geological phenomena of Rageh Valley can be useful in attracting tourists as well as registering the Geopark.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism
Rageh Valley
Givdari River
Alluvial fan
Aftabi, A. and Atapour, H (2010) Alteration geochemistry of volcanic rocks around Sarcheshmeh porphyry copper deposit, Rafsanjan, Kerman, Iran: implications for regional exploration. Resour. Geol. 61 (1): 76–90.
Atapour, H. and Aftabi, A (2007) The geochemistry of gossans associated with Sarcheshmeh porphyry copper deposit, Rafsanjan, Kerman, Iran: implications for exploration and the environment. J. Geochem. Explor, 93: 47–65. https://doi:10.1016/j.gexplo.2006.07.007.
Blair, T. C. and McPherson, J. G (1994) Alluvial fans and their natural distinction from rivers based on morphology, hydraulic processes, sedimentary processes and facies assemblages. Journal of Sedimentary Research, 64 (3): 450-489.
Blair, T. C. and McPherson, J. G (2009) Processes and forms of alluvial fans. Chapter 14, In: Parsons A. J. Abrahams A. D. (Eds.), Geomorphology and Desert Environments: 413-467.
Cain, S. A. and Mountney, N. P (2009) Spatial and temporal evolution of a terminal fluvial fan system: the Permian Organ Rock Formation, South-east Utah, USA. Sedimentology, 56: 1774–1800.
Chakraborty, P. P. and Paul, P (2013) Depositional character of a dry-climate alluvial fan system from Palaeoproterozoic rift setting using facies architecture and palaeohydraulics: Example from the Par Formation, Gwalior Group, central India. Journal of Asian Earth Sciences, 91: 298-315. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2013.09.019.
Chen, L. Q., Steel, R. J., Guo, F. S., Olariu, C., Gong, C. L (2017) Alluvial fan facies of the Yongchong Basin: implications for tectonic and paleoclimatic changes during Late Cretaceous in SE China. J. Asian Earth Sci. 134: 37–54.
Dimitrijevic, M. D., Dimitrijevic, M. N. Djordevic, M (1971) Gological quadrangle map of Rafsanjan, 1/100000, Geological Survey of Iran Tehran, sheetb 7150.
Dimitrijevic, M. D (1973) Geology of Kerman Region. Geology Survey of Iran, Report No. 52: 334 p.
Dowling, R. K. and Newsone, D (2006) Geotourism; Elsevier: Amsterdam, The Netherlands. 
Einsele, G (2000) Sedimentary Basin Evolution, Facies and Sediment Budget. (2nd edition), Springer-Verlag, 792p.
Haj Alilo, B. Nekoei Sadr, B (2011) Geoturism. Paym-e-Nor publication. 238p (in Persian).
Harvey, A (2011) Dryland alluvial fans. In: Arid Zone Geomorphology: Process, Form and Change in Drylands (Ed. D.S.G. Thomas), 3rd edn, pp. 333–371. John Wiley&Sons, Chichester.
Gao, L. Wang, X. Yi, S. Vandenberghe, J. Gibling, M. R.  Lu, H (2018) Episodic sedimentary evolution of an alluvial fan (Huangshui Catchment, NE Tibetan Plateau), Quaternary, 1 (2): 3-28. https://doi: 10. 3390/quat1020016.
Gao, Ch., Ji, Y., Wu, Ch., Jin, J., Ren, Y., Yang, Z., Liu, D., Huan, Z, Duan, X., Zhou, Y (2020) Facies and depositional model of alluvial fan dominated by episodic flood events in arid conditions: An example from the Quaternary Poplar Fan, north-western China. Sedimentology, 67: 1750–1796. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2022.106238.
Gough, A (2015) Controls on sediment architecture and deposition in arid continental basin margin systems, this thesis is submitted for the degree of Doctor of Philosophy of the University of Keele.
Harms, J. C., Southard, J. B., Walker, R. G (1982) Structures and Sequence in Clastic Rock. SEPM, Short Course, Chapter 1: 55 pp.
Koykka, J (2011) Precambrian alluvial fan and braid plain sedimentation patterns: Example from the Mesoproterozoic Rjukan Rift Basin, southern Norway. Sedimentary Geology, 234: 89-108.
Miall, A. D (1985) Architectural element analysis: a new method of facies analysis applied to fluvial deposits. Earth Science Review, 22: 261-308. https://doi.org/10.1016/0012-8252(85)90001-7.
Miall, A. D (2000) Principle of Sedimentary Basin Analysis. Springer- Verlag, New York, 668p.
Miall, A. D (2006) The Geology of Fluvial Deposits: Sedimentary Facies, Basin Analysis and Petroleum Geology. Springer-Verlag, New York, 582p.
Mohamadi Nasab, S., Shafiei Bafti, B., Yarahmadi, M. R., Mahmoudi Maymand, M., Kamalabadi Khorasani, J (2022) Mineralogical Properties of the Copper Slags from the SarCheshmeh Smelter Plant, Iran, in View of Value Recovery. Minerals, 12 (9): 1153. https://doi.org/10.3390/min12091153.
Moscariello, A (2017) Alluvial fans and fluvial fans at the margins of continental sedimentary basins: geomorphic and sedimentological distinction for geo-energy exploration and development. Geological Society, London, Special Publications, 440: 215-243. https://doi.org/10.1144/SP440.11.
Raj, R (2007) Late Pleistocene fluvial sedimentary facies, the Dhadhar River basin, Western India. Quaternary International, 159: 93-101. https://doi.org/10.1016/j.quaint.2006.08.014.
Safari, H. O., Bagas, L., Shafiei Bafti, B (2015) Structural controls on the localization of Cu deposits in the Kerman Cu metallogenic province of Iran using geoinformatic techniques. Ore Geology Reviews, 67: 43– https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2014.11.01456.
Okano, K. Suwa, H. Kanno, T (2012) Characterization of debris flows by rainstorm condition at a torrent on the Mount Yakedake volcano, Japan. Geomorphology, 136: 88–94. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2011.04.006

  • تاریخ دریافت 03 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 23 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 03 دی 1403