بررسی نحوه رخداد کانسار چنگرزه (جنوب نطنز) در توالی رسوبی تریاس‌میانی: نمونه‌ای از ذخایر سرب±نقره تیپ دره می‌سی‌سی‌پی در کمربند فلززایی ملایر-اصفهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

3 شرکت معادن سرمک، تهران

10.22084/psj.2020.22711.1256

چکیده

ذخایر فلزی با سنگ‌میزبان رسوبی به عنوان مهمترین منابع تأمین کننده سرب و روی در ایران هستند که در محدوده سنی پروتروزوئیک بالایی تا سنوزوئیک تشکیل شدند. در این میان، کانسار سرب±نقره چنگرزه با سنگ‌میزبان دولستون‌های گسلی تریاس‌میانی در فاصله 75 کیلومتری شمال‌شرق استان اصفهان و بخش جنوبی کمربند فلززایی ملایر-اصفهان، قرار دارد. کانه‌زایی‌ به دو صورت درون‌زاد سولفیدی و برون‌زاد غیرسولفیدی (اکسیدی، کربناتی و سیلیکاتی)، وجود دارد. کانه‌زایی سولفیدی با دگرسانی‌های دولومیتی‌، سیلیسی و کلریتی، ساخت و بافت‌های برشی، پرکننده حفرات، رگه-رگچه‌ای و جانشینی به‌طور عمده از کانه‌‌ اصلی گالن و کانه‌‌های فرعی اسفالریت، پیریت و سری تتراهدریت-تنانتیت، تشکیل شده است. براساس نتایج شیمی کانی‌ها، محتوای mol% FeS در ترکیب اسفالریت‌ها بین 14/1 تا 88/3 درصدمولار، بدست آمد که منطبق با وضعیت سولفیداسیون متوسط (LogfS2≈ −13)، است. نسبت Co/Ni در ترکیب پیریت‌‌ نیز بین 12/0 تا 25/0، آشکار شد که بر مبنای آن دارای خاستگاه رسوبی تا گرمابی هستند. مقادیر دما و شوری میانبارهای سیال حاکی از تشکیل کانه‌زایی سولفیدی مرتبط با شورابه‌های حوضه‌ای غنی از MgCl2 (ترکیبی از آب‌های اقیانوسی قدیمی و سیالات به دام افتاده در حفرات سنگ)، بوده که طی مراحل پایانی کانه‌زایی توسط آبهای جوی رقیق دچار پدیده اختلاط شده است. با در نظر گرفتن کلیه شواهد نظیر جایگاه تکتونیکی، سنگ‌میزبان دولستون، دگرسانی‌های سیلیسی‌ و دولومیتی‌، مجموعه کانه‌های فلزی سولفیدی ساده، کنترل کننده‌های لیتولوژی-ساختاری، سولفات‌های دریایی به عنوان منشاء اصلی سولفور و فلزات آزاد شده از پی‌سنگ رسوبی زیرین، می‌توان دریافت که کانسار چنگرزه دارای بیشترین شباهت با ذخایر تیپ دره می‌سی‌سی‌پی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Genesis of the Changarzeh deposit (southern Natanz) in Middle Triassic sedimentary sequence: A typical example of Pb±Ag Mississippi Valley Type deposit at Malayer-Esfahan Metallogenic Belt

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Tale Fazel 1
  • Ensi Mokhtari Nezhad 2
  • Ahmad Hossein Khani 3
1 Department of Geology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Sciences, Bu-Ali Sina University
3 Sormak mining corporation
چکیده [English]

The Changarzeh Pb±Ag deposit (250,000 tons @ 10.8% Pb and 69 ppm Ag) is located 75 km northeast of Esfahan Province, southern part of the MEMB. Middle Triassic faulted-dolostone (T2 unit) is the main mineralization host rock, and have two hypogene (sulfide) and supergene (oxide, carbonate and silicate) ores at Ab-e-Anbar area in east and Takht-e-Chal area in west. Sulfide hypogene mineralization accompanied with dolomitic, silicification and chloritic alterations and cavity filling, vein-veinlets and replacement textures is mainly composed of galena, sphalerite, pyrite and tetrahydrite-tenanthite series. This contribution presents the results of geologic, mineralogical, mineral chemistry, and fluid inclusion studies of the Changarzeh Pb±Ag deposit. Through the collection of these new data, this study aims to achieve a better understanding of the geochemical characteristics, sources of hydrothermal fluids, and genesis of the carbonate-hosted ore deposits in the region. In addition, a main goal of this paper is to link the mineralizing systems that occur in the Changarzeh area with the broader scale tectonic evolution of the MEMB. We also focus on documenting the chemical composition of sulfide minerals to investigate the concentrations and distribution of trace elements in study area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dolomitization
  • Middle Triassic sedimentary sequence
  • Pb-Ag
  • MVT
  • Changarzeh