سنگ شناسی و زیست چینه نگاری سازند های آقچاگیل و آپشرون بر اساس نانوپلانکتون‌های آهکی در دشت گرگان: کاربرد در بازسازی جغرافیای دیرینه حوضه خزر جنوبی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم، گروه زمین شناسی، دانشگاه هرمزگان

2 پژوهشگاه صنعت نفت، گروه زمین شناسی، تهران

3 رئیس پژوهشکده علوم زمین پژوهشگاه صنعت نفت

4 استادیار دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان

5 مربی پژوهشگاه صنعت نفت

6 کارشناسی ارشد رسوب شناسی، شرکت نفت خزر، تهران

چکیده

سازند‌‌های کربناته و سیلیسی-آواری آقچاگیل و آپشرون در یک برش زیرسطحی در ناحیه دشت گرگان مورد مطالعه قرار گرفته است. سازند آقچاگیل در این ناحیه متشکل از واحد‌های ماسه سنگ زیرین و کربناته بالایی است. پتروفاسیس ماسه-سنگ شامل لیت‌آرنایت، ساب‌لیت آرنایت و لیت‌آرنایت فلدسپات دار است. رخساره‌های دانه پشتیبان در این سازند غالب بوده و به ویژه رسوبات کربناته دارای مقادیر قابل توجه تخلخل به فرم‌های قالبی، حفره‌ای و فنسترال بوده که بیانگر تفاوت آشکار رسوبات این سازند در ایران با کشور‌های همجوار از جمله آذربایجان و ترکمنستان است. این ویژگی‌ها، رسوبات سازند آقچاگیل را به عنوان توالی مستعد مخزن مطرح می‌نماید و ضرورت انجام مطالعات جامع زمین شناسی و اکتشافی در این ناحیه را تاکید می‌کند. نهشته‌های سازند آپشرون شامل واحد ماسه‌سنگ زیرین و مادستون بالایی و متشکل از ماسه سنگ لیت‌آرنایت و ساب لیت‌آرنایت، سنگ آهک اائید‌دار بایوکلاستیک و مادستون/ رس سنگ خاکستری تا قهوه ای رنگ است. بر اساس جوان‌ترین نانوفسیل‌های یافت شده در سازند‌های آقچاگیل و آپشرون، سن نسبی این سازند‌ها به ترتیب پلیوسن بالایی- پلئیستوسن پایینی و پلئیستوسن میانی تعیین شده است. الگوی گسترش نانوفسیل‌های آهکی نشان دهنده وجود ارتباط بین حوضه خزر جنوبی با دریای سیاه و حوضه مدیترانه در پلئیستوسن پایینی و میانی و عدم ارتباط در انتهای پلیوسن- ابتدای پلئیستوسن است که برای اولین بار در این مطالعه مطرح می شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lithostratigraphy and Biostratigraphy of the Aghchagil and Apsheron Formations based on Calcareous Nannoplankton in Gorgan Plain: Application for paleogeographical reconstruction of South Caspian Bain

نویسندگان [English]

  • mahmoud sharafi 1
  • Nasim Mousavi 2
  • Bijan Beiranvand 3
  • Aram Bayet-Goll 4
  • mehran moradpour 5
  • Mohajer Soltani 6
1 Assistant professor, Faculty of Science, Department of Geology, University of Hormozgan
2 Department of Geology, RIPI, Tehran.
3 Head of Geosciences Division of Research Institute of Petroleum Industry
4 Assistant Professor, Department of Earth Sciences, Institute for Advanced Studies in Basic Sciences (IASBS), Zanjan
5 Scientific board member, Department of Geology, RIPI, Tehran
6 M.Sc. in sedimentology, Khazar Oil Company
چکیده [English]

Carbonate and siliciclastic Aghchagil and Apsheron Formations has been studied in a subsurface section in the Gorgan Plain. The Aghchagil Fm. consists of lower sandstone and upper carbonate units in the studied area. Sandstones petrofacies include litharenite, sublitharenite and feldspatic litharenite. The grain-supported facies is dominated in this Fm. and displays abundant porosity as moldic, vuggy and fenestral forms specially in the carbonate sediments, which indicates considerable lithological differences in Iran and the neighboring countries like Azerbaijan and Turkmenistan. These features candidate the Aghchagil sediments as prone reservoir succession, hence emphasizes a comprehensive geological and exploration study in the studied area. The Apsheron sediments can be sub-divided into lower sandstone and upper mudstone units and consist of sandstone with litharenite and sublitharenite petrofacies and ooidal/bioclastic limestone and gray/brown mudstone/claystone. Based on the youngest nannofossil species the late Pliocene-lower Pleistocene and middle Pleistocene ages are defined for the in the Aghchagil and Apsheron Fm., respectively. Nannofossils distribution of the studied succession displays the SCB was connected to the Black Sea and Mediterranean Basin in the lower Pleistocene and middle Pleistocene and was isolated in the late Pliocene-earliest Pleistocene.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aghchagil
  • Apsheron
  • South Caspian Basin
  • lithology
  • calcareous nannoplankton

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 اردیبهشت 1400
  • تاریخ دریافت: 16 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 30 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 02 اردیبهشت 1400