بررسی تغییرات غلظت فلزات سنگین و شاخص های آلودگی رسوبات سطحی رودخانه ماشلک نوشهر(استان مازندارن)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

2 استادیار گروه زمین‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

چکیده

رودخانه ماشلک در شمال کشور ایران قرار دارد و یکی از مهمترین رودخانه های منتهی به دریای خزر در غرب استان مازندران می‌باشد. به منظور پایش های زیست محیطی تعداد 25 نمونه از رسوبات بستر این رودخانه برداشت گردید. بر روی نمونه های مذکور آنالیز ICP-MS انجام گرفت. بررسی غلظت فلزات سنگین نشان داد که بیشترین غلظت فلزات سنگین به ترتیب متعلق به وانادیوم،کروم، روی، نیکل، مس، سرب، کبالت و مولیبدن می باشد. بر اساس استانداردهای کیفیت رسوب (SQGS)، رسوبات ماشلک نسبت به فلز کروم و نیکل دارای آلودگی می باشند. شاخص غنی شدگی دو فلز کروم و نیکل نشان دهنده آلودگی متوسط و سایر فلزات نشان دهنده آلودگی کم می‌باشد. بر مبنای شاخص زمین انباشت تنها فلز کروم آلودگی کم تا متوسط را نشان می دهد. بررسی ریسک اکولوژیک فلزات سنگین در نهشته های رودخانه ماشلک حاکی از عدم آلودگی این نهشته ها دارد و نشان دهنده ریسک اکولوژیک کم منطقه مورد مطالعه می باشد. نتایج آزمون تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) ، منجر به شناسایی 2 فاکتور اصلی گردید. فاکتور اصلی شامل فلزات کبالت، آلومینیوم، وانادیوم، مس، نیکل، روی و کروم که دارای دو منشا زمین زاد و انسان زاد به صورت همزمان می باشند و فاکتور دوم منشا زمین زاد را نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Investigation of heavy metals concentration variation and pollution indices of surface sediments of Mashalak River in Nowshahr (Mazandaran province)

نویسندگان [English]

  • M. Radmehr 1
  • A. Moghimi Kandelous 2
  • M. Salavati 2
  • S. Hakimi Asiabar 2
چکیده [English]

Mashalak River is located in the north of Iran and is one of the most important rivers leading to the Caspian Sea west of the Mazandaran province. To conduct environmental monitoring, 25 samples of sediments were collected from the Mashalak riverbed. The samples were analyzed by ICP-MS. A review of heavy metal concentrations suggested that the highest concentrations of heavy metals pertained to Vanadium, Chromium, Zinc, Nickel, Copper, Lead, Cobalt, and Molybdenum, respectively. According to Sediment Quality Guidelines (SQGS), Mashalak sediments are more likely to be contaminated with Chromium and Nickel. The enrichment index shows that Chromium and Nickel produce moderate pollution while other metals have low pollution. Using the Geo-Accumulation Index, only Chromium shows low to moderate pollution. Examining the ecological risk of heavy metals in the Mashalak River deposits suggests these deposits are not contaminated, indicating that the ecological risk of the area under study is low. The Principal Component Analysis (PCA) test results helped identify two main factors. The main factor includes such metals as Cobalt, Aluminum, Vanadium, Copper, Nickel, Zinc, and Chromium, which have both lithogenic and anthropogenic origins simultaneously, as the secondary factor includes the former.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pollution
  • Heavy Metals
  • Mashalak River
  • Enrichment index
  • Ecological risk