پتروگرافی و ژئوشیمی ماسه سنگ‌های سازند دورود در برش زال، آذربایجان شرقی: کاربرد در بررسی خاستگاه، جایگاه تکتونیکی و هوازدگی قدیمه

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران

2 دانشکده علوم زمین/ دانشگاه صنعتی شاهرود/ شاهرود/ ایران

3 دانشکده علوم پایه- دانشگاه آزاد اسلامی- تبریز- ایران

4 عضو هیات علمی

چکیده

در این مطالعه، ترکیبی از روش‌های پتروگرافی و ژئوشیمی عناصر اصلی نهشته‌های سیلیسی‌‌آواری سازند دورود به سن پرمین زیرین در برش زال در جنوب جلفا جهت بررسی خاستگاه، جایگاه تکتونیکی و هوازدگی قدیمه مورد استفاده قرار گرفته است. ضخامت سازند دورود در برش مورد مطالعه 112 متر متشکل از میکروکنگلومرا، ماسه‌سنگ و شیل قرمز می‌باشد. 13 نمونه‌ ماسه‌سنگی دانه متوسط توسط روش نقطه‌شماری و 6 نمونه نیز جهت تعیین مقدار عناصر اصلی آنها به روش فلوئورسانس اشعه ایکس (XRF) بررسی شدند. از لحاظ ترکیب سنگ‌شناسی، نمونه‌های مورد مطالعه اکثراً در محدوده ساب‌لیتیک‌آ‌رنایتی قرار گرفته‌اند. بررسی میزان و نوع کوارتزهای تک بلور و چندبلور، استفاده از توابع تفکیکی، سنگ مادر غالب این نهشته‌ها را سنگ‌های دگرگونی و آذرین فلسیک و همچنین چرخه مجدد رسوبی نشان داده است. وجود چرت در مطالعات پتروگرافی، تأثیر چرخه مجدد رسوبی از سازندهای قدیمی‌تر را نیز در این ماسه‌سنگ‌ها تأیید نموده است. مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمی همچنین نشان دهنده خاستگاه کراتونی و جایگاه تکتونیکی حاشیه غیرفعال قاره‌ای در زمان ته‌نشست رسوبات سازند دورود می‌باشد. تعیین اندیس شیمیایی دگرسانی در نمونه‌های مورد مطالعه، بیانگر میزان هوازدگی شدید در منطقه منشأ و وجود آب و هوای مرطوب می‌باشد که با جغرافیای قدیمه پرمین پیشین ایران مطابقت دارد. به نظر می‌رسد عواملی همچون مسیر حمل طولانی رسوبات بر روی کراتون عربی، چرخه مجدد رسوبی از سازندهای قدیمی‌تر و همچنین آب و هوای مرطوب در زمان ته‌نشست سازند دورود، در کنار هم، در بلوغ نسبتاً بالای این ماسه‌سنگ‌ها نقش مهمی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography and geochemistry of Doroud Formation sandstones in the Zal section, Eastern Azarbaijan: implication on provenance, tectonic setting and paleoweathering

نویسندگان [English]

  • Maryam Barzegar 1
  • Mahdi Jafarzadeh 2
  • Adel Najafzadeh 3
  • Fazel Khaleghi 1
  • rahim mahari 4
1 Islamic Azad University, Faculty of sciences, Tabriz branch
2 Faculty of earth sciences/ Technical University of Shahroud/ Shahroud/ Iran
3 Faculty of Basic Sciences - Islamic Azad University - Tabriz-Iran
4 Academic Staff Member
چکیده [English]

In this study, a combination of petrographic and major element geochemistry of siliciclastic deposits of Lower Permian Doroud Formation in the Zal section in south of Jolfa has been used to investigate the provenance, tectonic setting and paleo-weathering. The thickness of Doroud Formation in Zal section is 112 m consisting of micro conglomerate, red sandstone and shale. Thirteen samples of sorted and medium grained sandstones were examined by point-counting method and 6 samples were examined for determination of their major elements by X-ray fluorescence (XRF) method. The studied samples are frequently sublithic-arenite in composition. The study of the amount and type of monocrystalline and polycrystalline quartz and using of discrimination function, indicate that the parent rocks of these deposits are predominantly metamorphic, felsic igneous rocks as well as sedimentary recycled. The presence of chert in petrographic studies has also confirmed the effect of sedimentary recycling from older formations. Petrographic and geochemical studies also indicate the cratonic origin and tectonic setting of the passive continental margin at the time of sediment deposition of the Doroud Formation. Determination of chemical index of alteration (CIA) indicates intense weathering and humid climate in the provenance area, which is consistent with the paleogeography of the Iran in Permian. It seems that factors such as the a long-distance transport on the Arabian Craton, the recycling of older formations and also the humid climate at the time of the deposition of the Doroud Formation, together, have played significant role at the relatively high maturity of this sandstones.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Doroud Formation
  • Provenance
  • Parent rock
  • Sedimentary Recycling
  • Paleo-weathering

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 25 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 12 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری: 20 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش: 25 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 25 خرداد 1401