کاربرد پتروگرافی و ژئوشیمی رسوبات پادگانه ای دیرینه در تعیین ناحیه منشأ و نرخ هوازدگی، بیرجند، خراسان جنوبی

نویسندگان

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

محدوده مورد مطالعه شامل نهشته‌های آبرفتی نئوژن شهر بیرجند است که از نظر زمین‌شناسی به عنوان بخشی از پهنه ساختاری شرق ایران در‌ نظر ‌گرفته ‌‌می‌شود. در مطالعات پتروگرافی، از 200 قطعه گراولی و 10 نمونه ماسه سنگی کمک گرفته شده است در‌حالی‌که، برای مطالعات شیمی رسوبات از 13 نمونه گل‌سنگی و 2 نمونه ماسه‌سنگی استفاده شده است. بررسی پتروگرافی نمونه‌های فوق نشان-دهنده حضور ذرات با کانی‌شناسی متفاوت در رسوبات آبرفتی مورد‌نظر است که علاوه ‌بر کوارتز در آنها فراوانی خرده‌سنگ‌های آذرین و رسوبی قابل‌توجه است. ترسیم نتایج آنالیز اکسید‌های عناصر اصلی و عناصر فرعی نمونه‌های فوق در نمودارهای ارائه ‌شده در این زمینه، وجود سنگ‌های آذرین مافیک تا حدواسط و سنگ‌های رسوبی در ناحیه منشأ رسوبات را منعکس می‌کند. بررسی واحد‌های سنگی اطراف محدوده مورد مطالعه نشان می‌دهد که منشأ قطعات گراولی ذرات ماسه‌ای احتمالا از واحدهای افیولیتی کرتاسه، واحدهای فلیشی کرتاسه پسین تا ائوسن، سنگ‌های رسوبی آواری-کربناته پالئوژن و سنگ‌های ولکانیکی و رسوبی جوانتر که در اطراف محدوده مورد نظر رخنمون دارند. بررسی کانی‌شناسی، بلوغ بافتی و ترکیبی رسوبات به همراه ارزیابی شاخص‌های هوازدگی شیمیایی نشان می‌دهد که رسوبات آبرفتی ذکر‌شده در نزدیک منشأ بر‌جای گذاشته شده و هوازدگی متوسط تا ضعیفی را متحمل شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The application of petrography and geochemistry of ancient terrace sediments in determining the provenance and weathering rate, Birjand, South Khorasan

نویسندگان [English]

  • Maryam Mortazavi Mehrizi
  • Aliyeh Ashrafi
  • Gholamreza Mirab Shabestari
Department of Geology, Faculty of sciences, University of Birjand, Birjand, Iran
چکیده [English]

The studied area includes the Neogene alluvial deposits of Birjand city that is geologically considered as a part of the structural zone of eastern Iran. In petrographic studies, 200 gravel clasts and 10 sandstone samples were used, while for sediment chemistry analysis, 13 mudstone samples and 2 sandstone samples were used. The petrographic examination of the above samples shows the presence of particles with different mineralogy in the studied alluvial sediments, in which, in addition to quartz, the abundance of igneous and sedimentary rocks is significant. Drawing the results of the major oxide and minor elements analysis of the above samples in the presented graphs in this context, reflects the presence of mafic to intermediate igneous rocks and sedimentary rocks in the source area. The examination of the rock units around the studied area shows that the origin of the gravel fragments and the sand particles is probably from the Cretaceous ophiolitic units, Late Cretaceous to Eocene flysch units, Paleogene clastic-carbonate sedimentary rocks and younger volcanic and sedimentary rocks which are exposed around the target area. Study of mineralogy, textural and compositional maturity of sediments along with the evaluation of chemical weathering indicators show that the mentioned alluvial sediments were deposited near the source and suffered moderate to weak weathering.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mineralogy
  • Elemental analysis
  • Alluvial deposits
  • Quaternary
  • Birjand

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 28 شهریور 1401
  • تاریخ دریافت: 12 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری: 22 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش: 28 شهریور 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 28 شهریور 1401